بلى ! به كنه حقيقت راهى نيست ؛ چرا كه أو محيط است به همه چيز ، پس محاط به چيزى نتواند شد وادراك چيزى بي احاطهء به آن صورت نبندد ، فإذن : « لا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً » « 1 » . ولهذا طالبان تصوّر حقيقت را به دور باش : « وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ » « 2 » مىرانند ، تا طلب محال نكنند : ( تفكّروا في آلاء اللَّه ، ولا تفكّروا في اللَّه ؛ فإنّكم لن تقدروا قدره ) « 3 » . فدع عنك بحراً ، ضلّ فيه السوابح « 4 » . امّا به اعتبار تجلّى در مظاهر أسماء وصفات ، در هر موجودى رويى دارد ودر هر مرآتى جلوه مىنمايد : « فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ » « 5 » ، ( ولو أنّكم أدليتم « 6 » بحبل إلى الأرض السفلى لهبط على اللَّه ) « 7 » . واين تجلّى ، همه را « 8 » هست ، ليكن خواص مىدانند كه چه مىبينند . حضرت امام حسين عليه السلام مىفرمايد : ( تعرّفت إليّ في كلّ شيء ، فرأيتك ظاهراً في كلّ شيء ) « 9 » . وعوام نمىدانند « 10 » كه چه مىبينند : « أَلا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقاءِ رَبِّهِمْ أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ » « 11 » . وشك نيست كه حضور شئ ، غير تصوّر حقيقت « 12 » آن شئ است . من نمىدانم چه در چه فنى * اين قدر دانم كه در جان منى « سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ » « 13 » ، يعني سأكحل عين

--> ( 1 ) - طه : 110 . ( 2 ) - آل عمران : 28 و 30 . ( 3 ) - بحار الأنوار ، ج 68 ، ص 321 ؛ كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 311 ، ح 1005 . ( 4 ) - شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد ، ج 3 ، ص 71 . ( 5 ) - البقرة : 115 . ( 6 ) - في المصدر : دليتم . ( 7 ) - بحار الأنوار ، ج 55 ، ص 107 ، ح 54 . ( 8 ) - مر : را همه . ( 9 ) - بحار الأنوار ، ج 64 ، ص 142 ، ح 6 . ( 10 ) - مر : نمىبينند . ( 11 ) - فصّلت : 54 . ( 12 ) - مر : آن حقيقت است . ( 13 ) - فصّلت : 53 .